Ζούμε σαν να έχουμε χρόνο. Σαν να έχουμε έλεγχο. Σαν να μην αφορά εμάς. Μέχρι τη στιγμή που κάτι αλλάζει — και τότε, όλα αποκτούν άλλο βάρος.
Υπάρχει μια λεπτή, σχεδόν αόρατη ισορροπία στην ανθρώπινη εμπειρία: από τη μία η ευθραυστότητά μας και από την άλλη η βαθιά ανάγκη να νιώθουμε ότι ελέγχουμε, ότι «δεν θα συμβεί σε εμάς». Αυτή η αίσθηση παντοδυναμίας δεν είναι αφέλεια· είναι, σε έναν βαθμό, ψυχικά προστατευτική. Μας επιτρέπει να λειτουργούμε, να σχεδιάζουμε, να προχωράμε.
Μέχρι που κάτι τη διαταράσσει.
Όταν προκύπτει ένα ζήτημα υγείας , είτε προσωπικό είτε στο περιβάλλον μας —,η ψυχολογία μετατοπίζεται απότομα. Ο φόβος εμφανίζεται και, συχνά, κλιμακώνεται: γίνεται έντονος, πιεστικός, κάποιες φορές τρομακτικός. Το μυαλό ενεργοποιείται σε κατάσταση συναγερμού, αναζητώντας απαντήσεις, αλλά κυρίως προβάλλοντας πιθανά αρνητικά σενάρια. Είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης, που όμως μπορεί εύκολα να γίνει εξαντλητικός.
Και τότε ξεκινούν τα ερωτήματα: «Θα αλλάξει η ζωή μου;» «Θα μπορώ να συνεχίσω όπως πριν;»
Η απουσία βεβαιότητας είναι από τα πιο δύσκολα ψυχικά βιώματα. Ακόμη και όταν υπάρχει ιατρική καθοδήγηση, το άγνωστο δεν εξαφανίζεται. Παραμένει — και μαζί του μια εσωτερική ένταση που δύσκολα ησυχάζει.
Σε αυτό το σημείο, πολλοί άνθρωποι βιώνουν μια διπλή πραγματικότητα: εξωτερικά συνεχίζουν, κρατούν ρυθμούς, ανταποκρίνονται στην καθημερινότητα· εσωτερικά, όμως, υπάρχει μια συνεχής διεργασία. Σκέψεις, φόβοι, σενάρια. Μια σιωπηλή, αλλά επίμονη μάχη που δεν είναι πάντα ορατή στους άλλους.
Παράλληλα, όταν τα ζητήματα υγείας αρχίζουν να εμφανίζονται πιο συχνά στο περιβάλλον μας, κάτι αλλάζει και στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας. Η αίσθηση της απόστασης μειώνεται. Και τότε εμφανίζονται ερωτήματα που δεν είναι εύκολα: «Μπορεί να συμβεί και σε εμένα;» «Προσέχω αρκετά τον εαυτό μου;»
Αυτή η φάση μπορεί να εντείνει το άγχος, αλλά μπορεί και να αποτελέσει ένα σημείο επαναπροσδιορισμού. Γιατί η ψυχολογία της υγείας δεν αφορά μόνο την ασθένεια· αφορά και τη σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας, το σώμα μας και τα όριά μας.
Η ανάγκη για σταθερότητα γίνεται πιο έντονη ακριβώς τη στιγμή που όλα μοιάζουν να μεταβάλλονται. Και εκεί βρίσκεται η ουσία: όχι στο να μην φοβόμαστε, αλλά στο να μπορούμε να κατανοούμε αυτόν τον φόβο, να τον αντέχουμε χωρίς να μας κατακλύζει.
Ίσως, τελικά, η ισορροπία να μη βρίσκεται στην ιδέα ότι έχουμε τον έλεγχο των πάντων, αλλά στην αποδοχή ότι
δεν τον έχουμε. Και παρ’ όλα αυτά, μπορούμε να συνεχίσουμε.
Με περισσότερη επίγνωση, με περισσότερη φροντίδα. Και με μια πιο ουσιαστική σχέση με τον Εαυτό μας.
