Όταν τα λόγια δεν αρκούν για να συναντήσουμε πραγματικά τον άλλον.
Πόσες φορές έχουμε πει «άσε με ήσυχο», ενώ στην πραγματικότητα θα θέλαμε ο άλλος να επιμείνει λίγο ακόμη; Πόσες φορές έχουμε θυμώσει, ενώ αυτό που αισθανόμασταν ήταν ότι πληγωθήκαμε; Και πόσες φορές έχουμε πει «δεν με νοιάζει», ακριβώς επειδή μας νοιάζει περισσότερο απ’ όσο αντέχουμε να δείξουμε;
Ίσως η δυσκολία στην ουσιαστική επικοινωνία να μην βρίσκεται πάντα στην έλλειψη των κατάλληλων λέξεων. Μπορεί να βρίσκεται σε αυτό που διακυβεύεται για εμάς όταν μιλάμε. Γιατί όταν εκφράζουμε αυτό που πραγματικά αισθανόμαστε, αφήνουμε τον άλλον να πλησιάσει σε ένα μέρος του Εαυτού μας που δεν είναι πάντοτε εύκολο να προστατεύσουμε.
Έτσι, η ανάγκη μπορεί να εμφανιστεί μεταμφιεσμένη σε άμυνα. Αντί να πούμε «χρειάζομαι να είσαι κοντά μου», μπορεί να απομακρυνθούμε. Αντί να πούμε «φοβάμαι μήπως με απορρίψεις», μπορεί να γίνουμε απόλυτοι ή επιθετικοί. Αντί να παραδεχτούμε «με πλήγωσε αυτό που συνέβη», μπορεί να προσπαθήσουμε να αποδείξουμε ότι δεν μας αφορά καθόλου.
Κάποιες φορές, μάλιστα, δεν προστατευόμαστε μόνο από τον άλλον, αλλά και από την επίγνωση της δικής μας ανάγκης. Είναι δύσκολο να παραδεχτούμε πόσο σημαντικός είναι κάποιος για εμάς, γιατί μαζί με την επιθυμία για εγγύτητα εμφανίζεται και η πιθανότητα της απώλειας, της απόρριψης ή της απογοήτευσης.
Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και όταν ακούμε. Ένας άνθρωπος μπορεί να μας πει «χρειάζομαι λίγο χρόνο» και εμείς να ακούσουμε «δεν σε θέλω». Μπορεί να ακούσουμε «διαφωνώ μαζί σου» και να νιώσουμε ότι μας απορρίπτουν. Εκείνη τη στιγμή δεν αντιδρούμε μόνο σε αυτό που συμβαίνει τώρα. Κάτι περισσότερο έχει ήδη κινηθεί μέσα μας.
Γι’ αυτό και ορισμένες συζητήσεις αποκτούν μια ένταση δυσανάλογη με τα λόγια που ειπώθηκαν. Δεν διακυβεύεται μόνο το περιεχόμενο της συζήτησης, αλλά η ίδια η σχέση: αν θα παραμείνει ο άλλος κοντά μας, αν θα μας καταλάβει, αν θα μας αποδεχτεί ακόμη κι όταν του δείξουμε κάτι ευάλωτο.
Ίσως, λοιπόν, πίσω από πολλές δυσκολίες επικοινωνίας να υπάρχει μια σύγκρουση ανάμεσα σε δύο κινήσεις: την επιθυμία να πλησιάσουμε και την ανάγκη να προστατευτούμε. Θέλουμε να μας δουν, αλλά φοβόμαστε τι μπορεί να δει ο άλλος. Θέλουμε να μας καταλάβουν, αλλά φοβόμαστε μήπως, αν μας καταλάβουν πραγματικά, μπορούν και να μας πληγώσουν.
Ίσως γι’ αυτό το ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί δυσκολευόμαστε να επικοινωνήσουμε. Είναι και τι φοβόμαστε ότι θα συμβεί αν ο άλλος μας ακούσει πραγματικά.
Κάποιες φορές δεν είναι η έλλειψη λέξεων που στέκεται εμπόδιο ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, αλλά η δυσκολία να αντέξουμε όσα οι λέξεις αυτές θα μπορούσαν να αποκαλύψουν.
