«Δεν πήγα καλά στο τεστ…» Πόσες φορές έχουμε ακούσει αυτή τη φράση και απαντήσαμε σχεδόν αυτόματα; Με μια συμβουλή, μια διόρθωση ή μια υπενθύμιση ότι «μπορείς και καλύτερα».
Αν, όμως, εκείνη τη στιγμή το παιδί δεν μας μιλά για το τεστ; Αν μας μιλά, χωρίς να το λέει ξεκάθαρα, για το πώς βλέπει τον εαυτό του;
Για έναν έφηβο, οι βαθμοί σπάνια είναι απλώς αριθμοί. Πολύ συχνά γίνονται ένας καθρέφτης αξίας. Σε μια περίοδο όπου η ταυτότητα διαμορφώνεται και η ανάγκη για αποδοχή είναι έντονη, η επίδοση στο σχολείο μπορεί να μεταφραστεί εσωτερικά ως επιτυχία ή αποτυχία του ίδιου του εαυτού.
Έτσι, το «δεν τα πήγα καλά» μπορεί να γίνει «δεν είμαι αρκετός».
Τα πρόσφατα γεγονότα με εφήβους που βρέθηκαν σε ακραία ψυχική κατάσταση μας θυμίζουν κάτι ουσιαστικό: κανένα παιδί δεν φτάνει σε απόγνωση για έναν μόνο λόγο. Οι βαθμοί μπορεί να είναι η αφορμή, αλλά όχι η αιτία. Πίσω τους συχνά υπάρχει ένα σύνολο εμπειριών: πίεση, σύγκριση, φόβος αποτυχίας, μοναξιά, δυσκολία έκφρασης.
Η σύγχρονη πραγματικότητα ενισχύει αυτή την εσωτερική ένταση. Τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργούν ένα περιβάλλον συνεχούς σύγκρισης, όπου προβάλλεται η επιτυχία και αποσιωπάται η δυσκολία. Ο έφηβος δεν συγκρίνεται μόνο με τους γύρω του, αλλά με μια επιμελημένη εικόνα ζωής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αίσθηση «δεν είμαι αρκετός» μπορεί να ριζώσει βαθιά.
Και την ίδια στιγμή, πολλά παιδιά δεν έχουν ακόμη τον τρόπο να εκφράσουν αυτό που βιώνουν. Δεν λένε «φοβάμαι ότι δεν αξίζω». Λένε «κουράστηκα», «δεν θέλω», «άστο». Ή δεν λένε τίποτα. Αποσύρονται.
Η σιωπή, όμως, δεν είναι απουσία. Είναι μήνυμα.
Για τους γονείς, το ζητούμενο δεν είναι να εξαλείψουν την πίεση ή να λύσουν κάθε πρόβλημα. Είναι να γίνουν ο χώρος όπου το παιδί δεν χρειάζεται να αποδείξει την αξία του. Ένας χώρος όπου μπορεί να αποτύχει χωρίς να φοβηθεί ότι θα χάσει την αγάπη, την αποδοχή ή την προσοχή.
Γιατί αυτό που τελικά προστατεύει ένα παιδί δεν είναι η επιτυχία,είναι η αίσθηση ότι αξίζει, ακόμα και όταν αποτυγχάνει.
Ίσως, λοιπόν, η πιο ουσιαστική ερώτηση δεν είναι «πώς θα πάει καλύτερα;», αλλά «τι σημαίνει για εκείνο όταν δεν τα καταφέρνει;».
Στην επόμενη συζήτηση με το παιδί σας, δοκιμάστε να αφήσετε στην άκρη τους βαθμούς. Αντί για «πώς έγραψες;»,ρωτήστε: «Πώς ένιωσες όταν έγραφες;»
Και μείνετε εκεί. Γιατί, πολλές φορές, αυτό που χρειάζεται ένα παιδί δεν είναι καθοδήγηση, αλλά να νιώσει ότι αξίζει, ακόμα κι όταν δυσκολεύεται.
